เกมเอาชีวิตรอดถูกออกแบบโดยเน้นแนวคิดในการรักษาตัวละครให้มีชีวิตรอดในระยะยาว ท่ามกลางทรัพยากรจำกัดและความท้าทายที่คาดเดาไม่ได้ รูปแบบการเล่นมักเกี่ยวข้องกับการรวบรวมวัสดุ ค้นหาพื้นที่ปลอดภัย และตัดสินใจที่จะมีผลต่อระยะเวลาที่ผู้เล่นจะอยู่ต่อไปได้
การจัดการทรัพยากรเป็นองค์ประกอบสำคัญในเกมเอาชีวิตรอดส่วนใหญ่ ผู้เล่นอาจต้องคอยติดตามปัจจัยต่าง ๆ เช่น สุขภาพ ความอดทน อุณหภูมิ ความหิว หรือความทนทานของอุปกรณ์ ขึ้นอยู่กับการออกแบบของแต่ละเกม
ระบบประดิษฐ์และสร้างสิ่งของยังพบได้บ่อยในเกมแนวนี้ หลายเกมเปิดโอกาสให้ผู้เล่นสร้างเครื่องมือ อาวุธ และอัปเกรดที่พักอาศัยด้วยวัสดุที่รวบรวมมาได้
เกมเอาชีวิตรอดสามารถมีภัยคุกคามได้หลากหลายประเภท ตั้งแต่สภาพแวดล้อมที่เป็นศัตรูจนถึงการต่อสู้โดยตรง บางเกมเน้นประสบการณ์คนเดียว ขณะที่บางเกมเพิ่มองค์ประกอบออนไลน์ เช่น การเล่นแบบร่วมมือกันหรือโลกที่แบ่งปันกับผู้เล่นอื่น